Marktprijzen en rendabiliteit

Begin 2011 bereikte de koolzaadprijs korte tijd een maximum van 500 €/ton, waarna de prijs continu gezakt is. Door de tegenvallende opbrengstverwachtingen binnen Europa sinds begin van oogst is deze prijs sinds begin juli aan een licht herstel bezig. Oorzaken van de tegenvallende opbrengsten zijn slechte zaaiomstandigheden, vorstschade, droogte,… . De opbrengsten schommelen tussen 1,5 en 4,5 ton/ha. 
 

Figuur 1: Evolutie van de koolzaadprijzen tussen augustus 2010 en juli 2011.

Tussen 1993 en 2004 schommelden de prijzen voor koolzaadolie tussen 300 en 700 $/ton (figuur 2). De prijzen voor de koolzaadkoek en de koolzaadkorrels volgden eenzelfde evolutie. In tijden van de economische crisis omstreeks 2007-2008 gingen deze prijzen pieken. Koolzaadolieprijzen gaan namelijk mee met de olieprijzen. De prijs voor koolzaadolie werd in 2008 hoger dan 1600 $/ton geregistreerd. Na deze plotse stijging volgde eind 2008-begin 2009 ook een plotse daling. Eind 2010-begin 2011 ging de prijs opnieuw aanzienlijk omhoog.

Figuur 2: Evolutie van de prijs (in $/ton) voor koolzaadolie (blauw), koolzaadkoek (zwart) en koolzaadkorrels (groen) tussen juli 1993 en maart 2011.

Tot 2004 was Europa een netto exporteur van koolzaad. Nu is het wereldwijd de grootste importeur. De opbrengsten worden 5 à 10 % lager ingeschat dan vorig jaar. De voorraad eindigt onder het dieptepunt van 2007/2008 (figuur 3).
 

Figuur 3: Productie (in miljoen ton) van sojabonen (oranje), zonnebloempitten (geel) en koolzaad (lichtgroen), alsook de eindvoorraad (in miljoen ton) van koolzaad (donkergroen).

Wereldwijd verwacht men dat de voorraden gaan terugvallen tot het historische dieptepunt van 2007/2008. Reden is dat de opbrengsten reeds twee jaren lager zijn dan verwacht (tabel 1).
 

Tabel 1: Koolzaadproductie, -verbruik en -eindvoorraad voor de EU-27 en de wereld.

In tabel 2 wordt, om een idee te krijgen van het financieel rendement, een overzicht gegeven van de variabele kosten. Enerzijds staan de maximale teeltkosten opgelijst, anderzijds worden de teeltkosten weergegeven van een praktijkvoorbeeld.

Tabel 2: Overzicht teeltkosten.

In tabel 3 wordt de omzet (in euro/ha) weergegeven in functie van de prijs (euro/ton) en de opbrengsten (ton/ha).

Tabel 3: Omzet (in euro/ha) in functie van de prijs (in euro/ton) en de opbrengsten (ton/ha). Bron: APPO, 2011.

Uitgaande van een totale kost van 1150 euro/ha (inclusief vaste kosten) geeft dit de netto opbrengsten weergegeven in tabel 4. Uitgaande van een gemiddelde opbrengst van 4-5 ton/ha zien we dat de netto opbrengsten positief zijn vanaf een prijs van ongeveer 300 euro per ton.

Tabel 4: Netto opbrengsten (in euro/ha) in functie van de prijs (in euro/ton) en de opbrengsten (ton/ha), uitgaande van een totale kost van 1150 euro/ha. Bron: APPO, 2011.