Grondstof voor energieproductie
1. Wat is KOH?
Korteomloophout (KOH) is een landbouwteelt van snelgroeiende
houtachtige gewassen waarbij de bovengrondse biomassa periodiek tot
maximaal 8 jaar na de aanplanting of na de vorige oogst, in zijn
totaliteit wordt geoogst. In de praktijk wordt gemiddeld om de drie
jaar geoogst. Na de oogst lopen de planten vanzelf weer uit.
2 Waarom KOH?
2.1. Hout als hernieuwbare en CO2-neutrale brandstof
We zullen in de komende jaren grote inspanningen moeten leveren
om de gevolgen van de klimaatverandering binnen de perken te
houden. Het komt er hoofdzakelijk op neer dat we fossiele
brandstoffen moeten vervangen door CO2-neutrale
energiebronnen, hierin kan houtige biomassa afkomstig van
korteomloophout (KOH) een rol spelen.
Hout is een bron van energie die niet bijdraagt tot het
broeikaseffect. Men spreekt van een CO2 neutrale
brandstof omdat de CO2 die wordt uitgestoten door het
verbranden van hout is gelijk aan de hoeveelheid CO2 die
wordt geabsorbeerd door de boom tijdens zijn groei. Dit gebeurt ook
in het proces waarbij organisch materiaal omgezet wordt naar
fossiele brandstoffen. Alleen duurt het daar miljoenen jaren
vooraleer de vrijgekomen CO2 weer is vastgelegd
tegenover slechts enkele tientallen jaren bij houtige
brandstoffen.
Door het steeds schaarser worden van fossiele brandstoffen, de
grotere risico’s verbonden aan de ontginning van minder
toegankelijke bronnen en de toenemende vraag naar energie van nieuw
ontwikkelende economieën zal de prijs van fossiele brandstoffen in
de toekomst verder stijgen. Daarom zullen we op zoek moeten gaan
naar alternatieve en goedkopere energiebronnen.
2.2 Houtsnippers afkomstig van KOH als economisch interessante brandstof
Eén hectare KOH kan op jaarbas een equivalent aan stookwaarde van
ca. 5000 liter stookolie of ca. 50000 kWh produceren Steeds meer
tuinbouw- en sierteeltbedrijven schakelen over op de verbranding
van biomassa voor
het verwarmen van hun serres. De voornaamste stimulans hiervoor is
de stijgende prijs van fossiele
brandstoffen. Uit onderstaande grafiek blijkt dat stoken op
houtsnippers op dit moment minstens de helft goedkoper is dan
wanneer men aangewezen is op fossiele brandstoffen.
3. Potenties voor Vlaanderen
Volgens het Vlaams Energieagentschap (VEA) zal biomassabij de
invulling van de nationale doelstelling om tegen 2020 13% van de
totale energieconsumptie uit groene energie te halen een
belangrijke rol spelen met een te realiseren aandeel van naar
schatting 70% in de totale hernieuwbare energieproductie. Ter
vergelijking: windenergie, ondergrondse technieken en warmtepompen
en zonne-energie zullen vermoedelijk voor respectievelijk 15%, 10%
en 5% instaan.
Houtige biomassa uit de productie van
korteomloophout (KOH) kan hieraan een belangrijke bijdrage leveren.
In de ons omringende landen vond deze houtige meerjarige teelt
reeds ingang. KOH-teelt in Vlaanderen is nog beperkt, maar de
belangstelling is groot. In Vlaamse context ligt het grootste
potentieel bij landbouwbedrijven met een middelgrote energievraag,
zoals intensieve veehouderij (pluimvee en varkens) en koude
serreteelten. De teelt van KOH voor eigen gebruik in kleinschalige
stookinstallaties (< 300 kW) blijkt voorlopig het meest
interessant. Uit berekeningen blijkt dat door het uitsparen
van stookoliekosten jaarlijks netto-opbrengsten van meer dan
3.000 €/ha mogelijk zijn bij een productie van 10 ton droge stof
(DS)/ha/jaar. Er wordt algemeen aangenomen dat producties van 12
ton DS/ha/jaar worden gehaald, terwijl we dit op onze proefpercelen
gemakkelijk overschrijden: tot 16 ton DS/ha/jaar. Ten slotte
pleiten ook het arbeidsextensieve karakter en de mogelijkheid op
toeslagrechten (sinds 2010) in het voordeel van deze teelt.
Bovendien scoort deze teelt qua
energie-efficiëntie een pak beter
dan andere biobrandstoffen , zoals de vloeibare biofuels uit
koolzaad of suikerbiet, waar heel wat meer energieverslindende
tussenstappen nodig zijn vooraleer het eindproduct bekomen wordt.
Recente berekeningen tonen dat de aanplant van KOH voor de verkoop
van houtsnippers op de biomassamarkt echter nog niet rendabel is.
Maar de verwachtingen voor de toekomst zijn wel hoog. Voor
stookketels op grote glastuinbouwbedrijven met vermogens > 1 MW
blijft afvalhout een goedkopere optie. Naast de teelt van
korteomloophout op landbouwgrond voor het bevoorraden van
kleinschalige verwarmingsprojecten, kan ook nagedacht worden over
het inpassen van korteomloophout op momenteel
niet gevaloriseerde gronden of onder de vorm van ‘rendabel
groen’.
Grond is een schaars goed in Vlaanderen, en op elke vierkante meter
liggen meestal meerdere claims. Desalniettemin is het mogelijk een
inschatting te maken van de landgebruiksvormen in Vlaanderen die
voor KOH vandaag of in de nabije toekomst in aanmerking zouden
kunnen komen. Dat leverde de volgende resultaten op:
- Braakliggende terreinen in het landbouwareaal
- Bufferstroken langs industriële sites
- Diversificatie van teelten in het landbouwareaal
- Vervuilde gronden in het buitengebied (industriële verontreinigingen en baggerslibstorten)
- Gronden voor waterzuivering
- (Spoor)wegbermen en bermen van waterlopen
Qua oppervlakte gaat het over tienduizenden hectares.
