Marktprijzen en rendabiliteit

De rendabiliteit hangt, behalve van de productiviteit, ook sterk af van de manier waarop men van plan is het hout te valoriseren en welke infrastructuur reeds op het bedrijf aanwezig is.

Om die reden werden drie verschillende scenario’s berekend, namelijk;

• Een landbouwer plant 2 ha korteomloophout aan en verkoopt de houtsnippers nat, net na de oogst tegen een marktprijs van 43,5€/ton
• Een landbouwer plant 2 ha korteomloophout aan en droogt zijn houtsnippers zelf (<30%) om ze te verkopen tegen de marktprijs van 75€/ton
• Een landbouwer plant 2 ha korteomloophout aan, droogt zijn houtsnippers zelf (<30%) om ze te gebruiken voor verwarming op zijn bedrijf

Gemakkelijkheidshalve gingen we er voor alle drie de scenario's van uit dat de landbouwer twee hectare korteomloophout aanlegt. Voor scenario 3 betekent dit concreet dat de landbouwer in staat is om volledig in eigen energiebehoefte (10.000l stookolie/ jaar) te voorzien. Op die manier kan de rendabiliteit van de verschillende scenario's makkelijk op een ondubbelzinnige wijze worden vergeleken.
Het scenario waar de landbouwer de houtsnippers al dan niet gedroogd verkoopt blijkt op dit moment nog niet rendabel. Omwille van de vrij hoge productieprijs in vergelijking met de beperkte verkoopprijs is de netto winst per ton droge houtsnippers te laag om rendabel te zijn. Het resultaat was een vrij lange terugverdientijd (>8 jaar) en een erg lage netto opbrengst per ha (≤ 500€).
De huidige lage verkoopprijs van houtsnippers ligt hier aan de basis en blijkt uit onderstaande grafiek. Deze grafiek is gebaseerd op de situatie in Duitsland, maar is representatief voor Vlaanderen.

Enkel de productie van houtsnippers voor eigen gebruik is rendabel gebleken op dit moment. Daarom wordt enkel dit scenario hieronder in detail besproken.

Voor de berekening van scenario 3 gaan we ervan uit dat de landbouwer volgende investeringen moet doen om zijn hout te valoriseren en zo volledig in zijn jaarlijkse energiebehoefte van 10.000l stookolie te voorizen;

• Aanleg van 2 ha korteomloophout
• Voorzien van een droog- en opslagruimte
• Biomassaketel (100kW)

Voor de rendabiliteitsberekeningen hebben we gebruik gemaakt van een gemiddelde jaarlijkse opbrengst van 12 ton DS/ha. We kunnen deze opbrengst als de absolute ondergrens beschouwen.
In werkelijkheid wordt het hout als droog beschouwd bij een vochtgehalte van <30%. Dit zorgt ervoor de jaarlijkse aangroei 15,6 ton droge houtsnippers/ha/jaar bedraagt en equivalent is aan een jaarlijkse aangroei van 18 ton verse houtsnippers/ha/jaar. 
 

Kosten voor de aanleg van het korteomloophout

De investering voor de aanplant kost dus ruim 400€/ha en na 21 jaar moet ook de aanplant verwijderd worden om opnieuw aan te planten. Het verwijderen van de aanplant gebeurt met een bosfrees.
Alle kosten voor aanleg en beheer zijn berekend op basis van tarieven voor loonwerk. Indien je dus als landbouwer de aanleg en beheer zelf kan uitvoeren, kan je deze kosten in sterke mate drukken
 

Eenmaal de aanplant is gebeurd moet de komende jaren in hoofdzaak enkel nog geoogst worden. De teelt vraagt voor de rest heel weinig opvolging. Na iedere oogst kan bemest worden en eventueel is er in beperkte mate nazorg nodig na de oogst (bijvoorbeeld het verwijderen van achtergebleven takken,… ).

Indien de landbouwer de snippers wil drogen moet hij hiervoor een droogruimte voorzien. Dit kan door het overdekken van een silo of het stockeren van de snippers op een betonnen ondergrond, afgedekt met een “TopTex wood chip doek” of door het benutten van een halfopen hangar. In deze berekening is rekening gehouden met de investering voor een silo (300m³) voorzien van een betonvloer, zijwanden met betonnen stapelblokken en overdekt met een tunnelserre.

Om de snippers uiteindelijk te kunnen benutten op het bedrijf is het noodzakelijk te investeren in een verwarmingsinstallatie op houtsnippers. Voor deze investering krijg je als landbouwer op dit moment 28% VLIF-steun (Vlaams Landbouwinvesteringsfonds). 

Verder zijn er met betrekking tot de teelt van KOH en houtverbranding nog enkele jaarlijkse en éénmalige kosten welke dienen meegenomen te worden in de berekening.

Jaarlijkse kosten

Eenmalige kosten

Voor het berekenen van de uitgespaarde stookoliekost wordt gerekend met een eenheidprijs van 0,7490 €/l. Voor een jaarlijks gebruik van 10.000l stookolie, betekent dit een uitgespaard bedrag van 7490 € per jaar. Bovendien moet ook de uitgespaarde kost van de installatie van een nieuwe stookolieketel worden ingebracht in de berekening. Met andere woorden: enkel de meerkost van een verwarmingsketel op houtsnippers wordt in rekening gebracht. Tenslotte worden deze jaarlijkse inkomsten verminderd met de jaarlijkse afschrijvings- en beheerkosten voor stoken op hout afkomstig van korteomloophoutteelt.

Landbouwer gebruikt zelf geproduceerde houtsnippers voor verwarming

Omdat de opbrengst een belangrijke variabele is hebben we ook eens de opbrengst en rendabiliteit berekend tussen de minimum opbrengst van 10 ton DS/ha en de maximum opbrengst van 20 ton DS/ha. Voor dit scenario hebben we naast de statische terugverdientijd ook eens de dynamische terugverdientijd samen met enkele andere parameters berekend.
Hierbij werden en telkens een drietal parameters berekend; nl. de netto contante waarde, MIRR (Modified Internal Rate of Return) en de dynamische terugverdientijd.
Voor het berekenen van deze parameters werd rekening gehouden met een actualisatievoet van 4%, een financieringskost 6% en een herfinancieringopbrengst van 3%. Omdat de energieprijzen de afgelopen jaren sterk gestegen zijn en verondersteld worden dit ook de komende jaren zullen doen, werd rekening gehouden met een prijsstijging van 5%. 

* Netto contante waarde (NPV= netto present value) is een bedrag dat uitdrukt hoeveel waarde er uit een investering zal voortvloeien. Dit wordt gedaan door alle kasstromen terug in de tijd te meten naar het huidige punt op dit moment. Als de NPV methode resulteert in een positief bedrag, zou het project ondernomen moeten worden.
** De Modified Internal Rate of Return (MIRR of interne opbrengstvoet) is een getal dat het netto rendement van de investeringen in een project weergeeft.
*** Dynamische terugverdientijd (DTVT) = periode of termijn op dewelke de som van alle door het project gegenereerde financiële winsten = initiële investering, rekening houdend met de evolutie van de energieprijzen en de actualisatie.

Conclusie :

Stoken op houtsnippers uit eigen productie is op dit moment erg interessant omdat de productieprijs een heel stuk lager ligt dan de prijs voor een equivalent aan stookolie. Bovendien zorgt het ervoor dat je volledig onafhankelijk wordt van de sterk schommelende fossiele brandstofprijzen.
De dynamische terugverdientijd voor de totale investeringskost van ±44.000€ bedraagt tussen de 6 en 7 jaar.
De minimum netto jaarlijkse opbrengsten per ha bedragen ongeveer 2844 €, terwijl de maximum netto jaarlijkse opbrengsten tot meer dan 3846 € kunnen bedragen.

Indien we dit jaarlijks netto inkomen/ ha vergelijken met dat van akkerbouwteelten (1500€/ha), dan zien we dat de opbrengsten minstens tweemaal zo hoog zijn.
Bovendien is korteomloophout in vergelijking met andere akkerbouwteelten een erg arbeidsextensieve teelt die slechts in het eerste jaar opvolging vraagt. Indien de gemiddelde jaarlijkse arbeid per ha wordt berekend, dan zien we dat deze minder dan 4uur/jaar/ha bedraagt. Tot de helft van de gepresteerde arbeid moet gebeuren in het jaar van aanleg.
Ook dit is een grote troef voor de teelt van korteomloophout. Wel moet rekening gehouden worden met het feit dat stoken op hout iets meer opvolging en arbeid vraagt dan als gewerkt wordt met een ketel op gas of stookolie. 

Bemerkingen en randvoorwaarden:

• Opbrengsten zijn variabel en hangen af van; bodemomstandigheden en –type, plagen zoals wilgenhaantje en eventuele ziekten of schimmels (bv. roest)
• Alle kosten voor aanleg en beheer werden berekend aan loonwerktarief.
• Kopakker moet apart gevaloriseerd worden. De oppervlakte van de kopakker werd niet meegenomen in de berekening daar deze erg variabel is en afhankelijk is van de vorm van het perceel. bv. perceel 1 ha : 100m x 100m met 12 kopakker => maximaal 24% is kopakker
• Er werd geen rekening gehouden met toeslagrechten in de berekening. Sinds 2010 wordt korteomloophout aanzien als een subsidiabele teelt en kunnen hiervoor toeslagrechten worden geactiveerd. Het gemiddelde bedrag voor de toeslagrechten in Vlaanderen bedroeg in 2010 €/ha.
• Er werd voor de berekening geen rekening gehouden met eventuele pachtkosten, ervan uitgaande dat je als landbouwer eigen gronden aanwend hiervoor. Indien hiervoor toch gronden moeten gepacht worden, volstaat het de netto jaarlijkse opbrengst/ha te verminderen met uw pachtkost.
• Wanneer stookolieprijzen verder stijgen, stijgt ook de rendabiliteit van de teelt.