With-less toont hoe je met timing energie wint
Binnen het VLAIO-project With-less bundelen VCBT, KU Leuven, Praktijkpunt Landbouw Vlaams-Brabant en Inagro hun krachten om witlooftelers te helpen energie te besparen zonder in te boeten aan kwaliteit. Eén van de kernvragen: Hoe beïnvloedt het rijpheidsstadium van de wortel het energieverbruik tijdens de bewaring? Om dit te beantwoorden werd een proefopzet uitgewerkt die zowel het energieverbruik van de koelcel als de fysiologische activiteit van de wortels nauwkeurig in kaart brengt.
Vier rooimomenten, één bewaartemperatuur
Voor dit onderzoek worden witloofwortels van het ras Flexine op vier verschillende momenten gerooid. Alle wortels worden vervolgens veertien dagen bewaard bij –1°C. Tijdens deze periode wordt het energieverbruik van de koelcel continu geregistreerd, inclusief de wandverliezen, vloerverliezen,… zodat duidelijk wordt hoeveel energie effectief nodig is voor de inkoeling. Omdat temperatuurverschillen binnen een koelcel een invloed kunnen hebben op het proces, wordt ook rekening gehouden met de palloxplaatsing: zowel de koudste als de warmste zones in de cel worden bemonsterd.
Hoe sterk ‘ademt’ een wortel?
Naast het koelenergieverbruik wordt ook de ademhaling van de wortels gemeten, aangezien respiratie warmte produceert en zo een bijkomende energievraag veroorzaakt. Deze respiratiemetingen gebeuren niet in de koelcel zelf, maar onder gecontroleerde omstandigheden bij drie temperaturen: –1°C, 4°C en 18°C. Via veranderingen in de zuurstof- en koolstofdioxideconcentraties in afgesloten verpakkingen wordt de respiratiesnelheid van de wortels berekend.
Zowel bij de oogst als na veertien dagen inkoeling worden aanvullende parameters gemeten, zoals worteldiameter, dichtheid en vochtverlies. Door deze data te koppelen aan de energiemetingen kunnen de onderzoekers beter begrijpen hoe de rijpheid van de wortel samenhangt met het energiegebruik tijdens bewaring.
Naar slimme en energie-efficiënte witloofteelt
Deze inzichten moeten uiteindelijk leiden tot praktische richtlijnen die telers helpen slimmer te oogsten en energie-efficiënter te koelen, met behoud van de kenmerkende Belgische witloofkwaliteit en een versterking van de rendabiliteit van het bedrijf. Door beter te begrijpen welke wortels meer of minder koelenergie vragen, kunnen telers in de toekomst gerichter beslissen wanneer ze rooien en hoe ze hun bewaring organiseren. Bovendien kan deze kennis bijdragen aan een nauwkeurigere planning van het energieverbruik, wat steeds belangrijker wordt in tijden van fluctuerende energieprijzen. Op termijn biedt dit onderzoek zo niet alleen kansen voor kostenbesparing, maar ook voor een duurzamere teeltstrategie die inspeelt op klimaat- en energiedoelstellingen in de landbouwsector.
Dit onderzoek wordt uitgevoerd in het kader van het LA-traject ‘Kwaliteitsvol witloof met een lagere energie-input: With-less’ in samenwerking met Praktijkpunt Landbouw Vlaams-Brabant, KU Leuven, Inagro en VCBT.