Pyrgeometer helpt energieverlies in tomatenteelt beperken
Energieschermen kunnen het energieverbruik tijdens de koude wintermaanden sterk reduceren. De exacte sturing vereist echter optimalisatie; als het scherm op het juiste moment sluit, beperkt het de warmtevraag. Een pyrgeometer of uitstralingsmeter is een tool die zorgt voor bijkomende sturingsmogelijkheden. Binnen het LA-traject Opti-Energie onderzocht Harvestis het effect van deze techniek in een onbelichte tomatenteelt.
Warmteverlies meten via uitstraling
Een pyrgeometer meet de hoeveelheid warmte die een kas via infraroodstraling verliest aan de hemel. Bij een hoge uitstraling gaat meer warmte verloren, vooral tijdens heldere nachten. Door deze metingen te gebruiken voor de schermsturing sluiten de energieschermen wanneer het warmteverlies groot is. Dat kan niet alleen het energieverbruik verminderen, maar ook de gewastemperatuur beter op peil houden en koudeschade voorkomen.
Proefopzet in tomatenteelt
In de proef in Sint-Katelijne-Waver werden twee vergelijkbare afdelingen met elkaar vergeleken. Beide beschikten over een energie- en nachtscherm, maar in één afdeling werd de schermsturing uitgebreid met een pyrgeometer. Terwijl in de referentie het energiescherm sloot bij een buitentemperatuur onder 5 °C, werd in de proefafdeling de sluittemperatuur verhoogd naarmate de gemeten uitstraling groter was. Hierdoor sloten de schermen tijdens nachten met veel warmteverlies sneller.
Beperkt effect tijdens de winter
In de winter bleek het effect van deze aangepaste sturing beperkt. De schermen waren dan meestal al gesloten op basis van de buitentemperatuur en de warmtevraag, waardoor de pyrgeometer weinig extra schermuren opleverde. In sommige gevallen zorgde de eerdere sluiting van het energiescherm zelfs voor een lagere warmtevraag, waardoor het nachtscherm juist langer open bleef.
Extra schermuren in het voorjaar
Pas vanaf maart tot half april werd een verschil zichtbaar, met in totaal 31 extra schermuren voor het energiescherm. Op basis van de resultaten schatten de onderzoekers dat de pyrgeometer over de periode december tot mei een energiebesparing van ongeveer 3,5% kan opleveren. Hoewel de planttemperatuur iets hoger bleef wanneer de schermen eerder sloten, werden er geen verschillen in gewasontwikkeling of productie vastgesteld.
Kansen voor verdere optimalisatie
De studie toont aan dat een pyrgeometer een nuttig hulpmiddel kan zijn om warmteverliezen beter op te vangen en een beperkte energiebesparing te realiseren. Tegelijk blijkt dat de bestaande schermsturing op basis van buitentemperatuur en warmtevraag al efficiënt werkt. Verdere optimalisatie zal waarschijnlijk afhangen van een betere combinatie van verschillende stuurparameters.